Melk van Koeien, Melk van Geiten, Melk van Duiven.

Tegenwoordig is in iedere supermarkt verschillende soorten toetjes te koop gemaakt van echte volle melk van koeien. Ook de geitemelk is er tegenwoordig verkrijgbaar voor onze consumptie. Als echte liefhebber van vogels ben ik ook op zoek gegaan naar de echte duivenmelk. Maar helaas, het assortiment toetjes en pappen breidt zich uit, zonder de echte duivenmelkepap.

Duivenmelk wordt gemaakt door de ouders van de duiven in hun krop. Wanneer de duiven gekoppeld zijn, dan worden de 2 eieren gelegd. Ze gaan ze bebroeden en wanneer de jongen het gaatje in de schaal pikken, dan beginnen de klieren in de krop allerlei sappen te produceren. Samen met het duivevoer wat de ouders opnemen begint het voer te verteren tot er een soort brei ontstaat. Deze brei krijgen de jonge kuikens te eten vanuit de krop. Daartoe brengen de jongen hun kop en snavel in de snavel van de ouders. De oude duiven maken oprispende bewegingen en de jongen worden gevoed met de duivenpap ofwel de duivenmelk.

Nu begint het gevaar. De duiven zitten met z'n allen in een hok of afdeling. Tijdens het buiten vliegen of tentoonstelling of contact met soortgenoten hebben ze de gevaarlijke eencellige parasiet Trichomonas opgenomen. Dit eencellig zweepdiertje leeft op de slijmvliezen van de duif, dat wil zeggen in de bek, in de krop, in de slokdarm, in de darminhoud en in de cloaca. Gezonde en volwassen duiven zullen geen last hebben van deze infectie. Maar als de jongen gevoerd worden en als de duiven uit dezelfde waterbak drinken, dan kunnen deze eencellige misdadigers zo overlopen naar de jonge pasgeboren duifjes. Ze hebben geen afweerstoffen opgebouwd en de zweepdiertjes beginnen zich massaal te vermenigvuldigen. De slijmvliezen raken overvol. Het worden grote gele plakkaten in de bek, in de cloaca en soms schemeren de grote gezwollen darmlussen door de buikhuid heen met daarin ophopingen van ontstekingen vol met flagellaten, de Trichomonas. Zelfs de navel van pasgeboren duiven is niet veilig. Er kunnen dikke ronde gezwellen in de naveladers ontstaan, die leiden tot verdikte navels.

Wat te doen?

De eencellige zweepdiertjes, ook wel flagellaten, ook wel Trichomonaden genoemd zijn goed te bestrijden met het medicijn dimetridazole (Emtryl) of ronidazole (Tricho plus) of carnidazole (Spartrix). Deze medicijnen zijn zowel bij de dierenspeciaalzaak verkrijgbaar als bij iedere dierenarts. De medicijnen worden in het water opgelost en elke dag worden ze opnieuw toegediend. Rond de waterbak wordt een gazen bak neergezet, zodat verspild water in deze bak terecht komt en de duiven dit niet meer op kunnen nemen. Ook rondom de nest dient de mest regelmatig verwijderd te worden. Zeker wanneer er jongen in de bakken liggen. Om nu de grootste infectiekans van de jongen namelijk via de duivenmelk te verhinderen is het allerbeste om de duiven vlak voor het uitkomen van de eieren ze te behandelen gedurende 5 dagen met bovenstaande medicijnen. Wanneer dit in de winter of het vroege voorjaar gebeurd moet U als liefhebber er aan denken, dat duiven bij koud weer net als wij, minder zullen drinken. De dosering dient daarom verdubbeld te worden in de waterbakken.

Wanneer nog meer te behandelen?

De diagnose is eenvoudig te stellen. Wanneer U als duivenfokker en liefhebber regelmatig in de bek van de duiven kijkt, dan zullen rode slijmvliezen of soms zelfs gele en witte puntjes in de bek zichtbaar zijn. Deze puntjes zijn ophopingen van de eencellige parasieten. Wanneer met een wattenstaafje de slijmvliezen afgeschraapt worden en dit onder de microscoop bij 100 X vergroting bekeken wordt, dan zijn de trichomonas zeer duidelijk herkenbaar. Zelfs de pootjes maken snelle bewegingen en de diertjes bewegen zich in rap tempo door het microscopisch beeld heen. Uw dierenarts kan U meer laten zien over het keeluitstrijkje.

Als de dierenarts dan toch bij het duivenhok is, dan kan meteen gekeken worden naar de mest van de duiven. Het mestmonster wordt per hok genomen van verse mest van zoveel mogelijk duiven in een plastic buisje. Dit buisje wordt tot aan de rand gevuld met flottatie vloeistof en bovenop wordt een dekglaasje gelegd. Wanneer de duiven besmet zijn met wormen of coccidiose, dan zullen de eitjes van de wormen en de eitjes van de coccidiose naar boven drijven tegen het dekglaasje aan. Na enkele uren wordt het dekglaasje met aanhangende druppel onder de microscoop gelegd en de nieuwe wereld van duiven houden wordt zichtbaar. Coccidiose en wormen laten gemakkelijk de eieren zien onder de microscoop. In overleg met de dierenarts wordt een plan opgezet om deze parasieten aan te pakken. Altijd moet per hok of afdeling behandeld worden. En herhalingskuren zijn van belang voor een goede bestrijding. Ook het verwijderen van mest en het afvlammen van de wanden en vloeren zijn goede voorzorgsmaatregelen om zoveel mogelijk eitjes te verwijderen uit het hok. Ontsmettingsmiddelen blijven onwerkzaam tegen deze eitjes.

Voor de bestrijding van de wormen in de duif kunnen de middelen levamisole (L-spartakon) als tablet ingegeven of als vloeistof in het drinkwater gegeven worden. Voor de behandeling van coccidiose in de duif kunnen de middelen Baycox, Esb3 of sulfadimidine door het drinkwater gegeven worden.

Tegelijk met de behandeling worden nacontroles afgesproken met de dierenarts. Ook dierenartsen gespecialiseerd op het gebied van duiven hebben al verschillende avonden in het land ingepland, waarbij de duivenliefhebbers naar toe komen met mest en enkele duiven om een keeluitstrijkje te laten doen en mestonderzoek op coccidiose en wormen.

De dierenARTS